شگفتیها
خانه
تالار گفتگو
تماس با ما
فروشگاه

مرجعی برای شگفتیهای جهان هستی

نظریه نسبیت آلبرت انیشتین

۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۰ توسط

تئوری جاذبه ای که نیوتن (Newton) ارائه کرد، خیلی زود بدون تقریبآ هیچ سوالی جدی مورد پذیرش دانشمندان قرار گرفت. تا اینکه در اوایل قرن بیستم آلبرت اینشتین (Albert Einstein 1879-1955) با ارائه نظریه نسبیت خاص در سال ۱۹۰۵ و نظریه نسبیت عام در سال ۱۹۱۵ نه تنها قوانین فیزیک و جاذبه عمومی نیوتن بلکه پایه های فیزیک عصر خود را لرزاند.
هر چند قبل از او ماکس پلانک (Max Planck) با ارائه نظریه کوانتم (Quantum) تا حد زیادی فیزیک نیوتنی را زیر سئوال برده بود اما اینشتین با انتشار مقاله های خود راجع به تئوری نسبیت رسماً ثابت کرد که فیزیک نیوتن در حالت های بسیار خاص پاسخگوی پدیده های فیزیکی می باشد.
وی بعد ها با فعالیت هایی که در سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۵ انجام داد بعنوان یکی از پایه گذاران اصلی مکانیک کوانتم نیز شناخته شد.
آلبرت اینشتین طی سالهای ۱۹۳۰ الی ۱۹۵۵ به بررسی رفتار جهان هستی پرداخت و مقالاتی در این باره منتشر کرد. او می خواست با ترکیب تئوری نسبیت و کوانتم به تئوری جامعی برای مدل کردن جهان هستی دست پیدا کند که زندگی این فرصت را برای تکمیل کار به او نداد. اما بعد ها در سال ۱۹۳۳ هابل (Hubble) و هومنسون (Humanson) با تحقیقاتی که در زمینه کهکشانهای مختلف انجام دادند بر نظریه های او راجع به جهان هستی صحه گذاردند.
آلبرت انیشتین دو نظریه دارد. نسبیت خاص را در سن ۲۵ سالگی بوجود آورد و ده سال بعد توانست نسبیت عام را مطرح کند.

نظریه نسبیت خاص


نسبیت خاص یکی از نظریاتی است که انیشتین مطرح کرده و شامل سه پدیده در سرعت ‌های بالا است .

* انقباض لورنتزی که کاهش طول جسم در مسیر حرکت است

* اتساع زمان که کند شدن زمان است

* افزایش جرم

نسبیت خاص بطور خلاصه تنها نظریه ایست که در سرعتهای بالا ( در شرایطی که سرعت در خلال حرکت تغییر نکند–سرعت ثابت) میتوان به اعداد و محاسباتش اعتماد کرد. جهان ما به گونه ای است که در سرعتهای بالا از قوانین عجیبی پیروی می کند که در زندگی ما قابل دیدن نیستند. مثلا وقتی جسمی با سرعت نزدیک سرعت نور حرکت کند زمان برای او بسیار کند می گذرد. و همچنین ابعاد این جسم کوچک تر میشود. جرم جسمی که با سرعت بسیار زیاد حرکت می کند دیگر ثابت نیست بلکه ازدیاد پیدا می کند. اگر جسمی با سرعت نور حرکت کند، زمان برایش متوقف می شود، طولش به صفر میرسد و جرمش بینهایت میشود.


به نظر خلبان موشک که با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می کند، ماه
دچار انقباض طولی شده است (بالا). حال آنکه برای فضانورد روی ماه، موشک
فشرده به نظر می‌رسد (پایین).

 

حتی زمان هم نسبی می باشد!

از نتایج جالب تئوری نسبیت خاص می توان به بیان ارتباط میان زمان و و فضا (فاصله) و اینکه تمام موجودیت ها در دنیا با یکدیگر مرتبط بوده و بر یکدیگر اثر می گذارند، اشاره کرد. نیوتن معتقد بود که زمان ثابت است و در تمام نقاط به یک صورت عمل می کند. اما اینشتین نشان داد که اینگونه نیست.


مثال جالبی که معمولا” در این باره بیان می شود آن است که دو برادر دوقلو را در نظر بگیرید. یکی روی زمین می ماند و دیگری با یک فضا پیما با سرعت نزدیک به نور به سمت فضا حرکت می کند. پس از آنکه برادر روی زمین ۱۰۰ سال از عمرش بگذرد، برادری که در فضا پیما می باشد فقط یکسال از عمرش گذشته است!

نظریه نسبیت عام

انیشتین در نوامبر سال ۱۹۱۵یک سری سخنرانی‌هایی در آکادمی علوم پروس ایراد کرد که در آن نظریه جدید گرانش، موسوم به نسبیت عام را مطرح کرد. او در آخرین سخنرانی ای که ایراد کرد معادله‌ای را مطرح کرد که جانشین قانون جاذبه نیوتون شد، معادله میدان انیشتین. این نظریه قائل به این است که نه تنها کسانی که یا یک سرعت ثابت در حرکتند، بلکه تمامی ناظران یکسان و هم ارز هستند. در نسبیت عام، گرانش دیگر نیرو محسوب نمی‌شود (مانند قانون جاذبه نیوتون)، بلکه نتیجه خمیدگی مکان- زمان است .


به خاطر جنگ، مقالاتی که انیشتین در مورد نسبیت عام چاپ کرده بود، در خارج از آلمان در دسترس نبود. خبر نظریه جدید انیشتین توسط فیزیک دانهای هلندی هنریک آنتون لورنتز و پل اهرنفست و همکار آنها ویلیام دو سیتر که مدیر رصد خانه لیدن بود، به ستاره شناسان انگلیسی زبان در انگلیس و آمریکا رسانده شد. در انگلیس، آرتور استنلی ادینگتون که دبیر انجمن نجوم سلطنتی از دو سیتر خواست تا یک سری مقالاتی به زبان انگلیسی به نفع منجمان بنویسد. نظریه جدید او را مجذوب خود ساخته بود و از این رو یکی از مدافعان و مبلغان اصلی نسبیت شد. . اغلب ستاره شناسان، هندسی سازی گرانش توسط انیشتین را نمی‌پسندیدند و معتقد بودند پیش بینی‌های او در مورد خمیدگی نور و به قرمزی گرایی گرانشی درست از آب در نخواهد آمد. در سال ۱۹۱۷، منجمان رصد خانه ویلسون در کالیفرنیای جنوبی نتایج تحلیل طیف نور را که در ظاهر نشان می‌داد که در پرتو خورشید به قرمزی گرایی گرانشی وجود ندارد، منتشر کردند. . در سال ۱۹۱۸، منجمان رصد خانه لیک در شمال کالیفرنیا تصاویری از خورشیدگرفتگی که در ایالات متحده قابل رویت بود گرفتند.پس از پایان جنگ، آنها نتایج بررسی‌های خود را اعلام کردند و مدعی شدند که پیش بینی نسبیت عام انیشتین در خصوص خمیدگی نور اشتباه بوده‌ است. با این حال آنها به خاطر خطاهای احتمالی فراوان، هیچگاه اقدام به چاپ نتایجی که به دست آورده بودند نکردند .
آرتور استنلی ادینگتون، طی سفرهایی که درماه می ‌سال ۱۹۱۹ در زمانی که خورشید گرفتگی در بریتانیا رخ داد، به سوبرال سیارا برزیل و جزیره پرینسیپ در ساحل غربی آفریقا داشت، اندازه گیری خمیدگی گرانشی عدسی نور ستاره را به هنگام عبور از نزدیکی خورشید تحت نظارت داشت و در نهایت به این نتیجه رسید که محل قرار گرفتن ستاره از خورشید دورتر است. این حالت عدسی گرایی گرانشی نامیده می‌شود و وضعیت ستاره‌های مشاهده شده دو برابر حالتی بود که فزیک نیوتنی پیش بینی اش را می‌کرد. معهذا، این حالت با پیش بینی هم ارزی میدانی انیشتین نسبیت عام همخوان بود. ادینگتون اعلام کرد که نتایج به دست آمده پیش بینی انیشتین را تایید می‌کند و مجله تایمز در هفتم نوامبر آن سال با اتنخاب تیتر زیر تایید شدن پیش بینی انیشتین را گزارش کرد: «انقلابی در علم، نظریه‌ای جدید در مورد جهان، ایده‌های نیوتن اعتبار خود را از دست می‌دهد.» ماکس بورن، برنده جایزه نوبل از نسبیت عام به عنوان ‹‹ بزرگ‌ترین دستاورد و شاهکار تفکر بشری در مورد طبیعت›› بر شمرد و پل دیراک نیز که یکی از برندگان جایزه نوبل است، از آن به عنوان ‹‹ بزرگ ‌ترین اکتشاف علمی آن زمان›› یاد کرد. این اظهار نظرها و تبلیغات متعاقب از آن، باعث شهرت و معروفیت انیشتین شد.او در سطح جهانی معروف شد که موفقیت استثنایی و خاصی برای یک دانشمند محسوب می‌شود.
با این حال هنوز هم بسیاری از دانشمندان به دلایل مختلفی که شامل دلایل علمی (مخالفت با تفسیر انیشتین از آزمایش ‌های انجام شده، اعتقاد به اتر و یا ضرورت وجود ملاک مطلق) و دلایل روانی- اجتماعی (محافظه کاری، یهود ستیزی) می‌شد، نظریات انیشتین را نمی‌پذیرفتند. به نظر انیشتین، اغلب مخالفتهایی که با نظریه او می‌شد، از جانب آزمایش-باورانی بود که درک ناچیزی از نظریه مطرح شده داشتند .


شهرتی که انیشتین بعد از چاپ مقاله ۱۹۱۹دست آورده بود، باعث شد بسیاری از دانشمندان نسبت به ابراز نفرت و انزجار کنند و نفرت و انزجار برخی از آنها حتی تا دهه ۳۰نیز ادامه یافت. مباحث زیادی در مورد ابراز انزجار نسبت به شهرت و معروفیت انیشتین وجود دارد، بویژه در میان آن دسته: از فیزیک ‌دانان آلمانی که بعد‌ها جنبش ضد انیشتینی ‹‹دویچه فیزیک›› را در مقدمه Klaus Hentschel ؛ یعنی ‹‹ فیزیک و سوسیالسم اجتماعی›› به راه انداختند.
انیشتین در ۳۰مارس سال ۱۹۲۱، یعنی همان سالی که برنده جایزه نوبل شد، برای ایراد سخنرانی در مورد نظریه جدید نسیبت به نیویورک رفت. اگرچه امروزه انیشتین به خاطر فعالیتهایش در مورد نسبیت شهرت یافته، اما جایزه نوبل به خاطر کارهای او در مورد اثر فوتوالکتریک به او اعطا شد؛ چرا که در مورد نسبیت عام در آن زمان هنوز اختلاف نظر وجود داشت. هیات نوبل با خود به این نتیجه رسیند که اشاره به آن نظریه انیشتین در نوبل که اختلاف نظر و مخالفت در مورد آن کمتر است، بیشتر مورد قبول جامعه علمی واقع خواهد شد.

نظریه نسبیت عام به زبان ساده

نسبیت عام برای حرکتهایی ساخته شده که در خلال حرکت سرعت تغییر می کند یا باصطلاح حرکت شتابدار دارند. شتاب گرانش زمین g که همان عدد ۹٫۸۱m/s است نیز یک نوع شتاب است. پس نسبیت عام با شتابها کار دارد نه با حرکت. نظریه ای است راجع به اجرامی که شتاب ثقل دارند. به طور کلی، در هر کجای جهان، جرمی که در فضای خالی باشد، حتما یک شتاب جاذبه در اطراف خود دارد که مقدار عددی آن وابسته به جرم آن جسم می باشد. پس در اطراف هر جسمی شتابی وجود دارد. نسبیت عام با این شتابها سر و کار دارد و بیان می کند که هر جسمی که از سطح یک سیاره دور شود زمان برای او کند تر میشود. یعنی مثلا، اگر دوربینی روی ساعت من بگذارند و از عقربه های ساعتم فیلم زنده بگیرند و روی ساعت آدمی که دارد بالا میرود و از سیاره ی زمین جدا میشود هم دوربینی بگذارند و هر دو فیلم را کنار هم روی یک صفحه ی تلویزیونی پخش کنند، ملاحظه خواهیم کرد که ساعت من تند تر کار می کند. نسبیت عام نتایج بسیار عجیب و قابل اثبات در آزمایشگاهی دارد. مثلا نوری که به اطراف ستاره ای سنگین میرسد کمی بسمت آن ستاره خم میشود. سیاهچاله ها(سیاهچاله ها: اگر یه ستاره چند برابر خورشید باشد و همه سوختش را بسوزاند، از انجا که یک نیروی جاذبه قوی دارد لذا جرم خودش در خودش فشرده میشود و یک حفره سیاه رنگ مثل یه قیف درست میکند که نیروی جاذبه فوق العاده زیادی دارد طوری که حتی نور هم نمیتواند از آن فرار کند) هم بر اساس همین خاصیت است که کار می کنند. جرم انها بقدری زیاد و حجمشان بقدری کم است که نور وقتی از کنار آنها می گذرد به داخل آنها می افتد و هرگز بیرون نمی آید.


آلبرت انیشتین در نظریه نسبیت خاص با حرکت شتابدار و یا با گرانش کاری نداشت. اولین موضوعات را در نظریه نسبیت عام خود که در ۱۹۱۵ انتشار یافت مورد بحث قرار داد.نظریه نسبیت عام دید گرانشی را بکلی تغییر داد و در این نظریه جدید نیرو ی گرانش را مانند خاصیتی از فضا در نظر گرفت نه مانند نیرویی بین اجرام ، یعنی برخلاف آنچه که اسحاق نیوتن گفته بود! در نظریه او فضا در مجاورت ماده کمی انحنا پیدا می‌کرد. در نتیجه حضور ماده اجرام ، مسیر یا به اصطلاح کمترین مقاومت را در میان منحنیها اختیار می‌کردند. با این که فکر آلبرت انیشتین عجیب به نظر می‌رسید می‌توانست چیزی را جواب دهد که قانون ثقل نیوتن از جواب دادن آن عاجز می ماند. سیاره اورانوس در سال ۱۷۸۱ میلادی کشف شده بود و مدارش به دور خورشید اندکی ناجور به نظر می‌رسید و یا به عبارتی کج بود!
نیم قرن مطالعه این موضوع را خدشه ناپذیر کرده بود.بنابر قوانین اسحاق نیوتن می بایست جاذبه ای برآن وارد شود. یعنی باید سیاره ای بزرگ در آن طرف اورانوس وجود داشته باشد تا از طرف آن نیرو یی بر اورانوس وارد شود.در سال ۱۸۴۶ میلادی اختر شناس آلمانی دوربین نجومی خودش را متوجه نقطه ای کرد که « لووریه» گفته بود و بی هیچ تردید سیاره جدیدی را در آنجا دید که از آن پس نپتون نام گرفت.نزدیک ترین نقطه مدار سیاره عطارد به خورشید در هر دور حرکت سالیانه سیاره تغییر میکرد و هیچ گاه دوبار پشت سر هم این تغییر در یک نقطه خاص اتفاق نمی‌افتاد.اختر شناسان بیشتر این بی نظمی ها را به حساب اختلال ناشی از کشش سیاره های مجاور عطارد می دانستند! مقدار این انحراف برابر ۴۳ ثانیه قوس بود. این حرکت در سال ۱۸۴۵ به وسیله لووریه کشف شد بالاخره با ارائه نظریه نسبیت عام جواب فراهم شد این فرضیه با اتکایی که بر هندسه نااقلیدسی داشت نشان داد که حضیض هر جسم دوران کننده حرکتی دارد علاوه برآنچه اسحاق نیوتن گفته بود.وقتی که فرمولهای آلبرت انیشتین را در مورد سیاره عطارد به کار بردند، دیدند که با تغییر مکان حضیض این سیاره سازگاری کامل دارد. سیاره هایی که فاصله شان از خورشید بیشتر از فاصله تیر تا آن است تغییر مکان حضیضی دارند که به طور تصاعدی کوچک می شوند.اثر بخش‌تر از اینها دو پدیده تازه بود که فقط نظریه آلبرت انیشتین آن‌را پیشگویی کرده بود. نخست آنکه آلبرت انیشتین معتقد بود که میدان گرانشی شدید موجب کند شدن ارتعاش اتمها می شود و گواه بر این کند شدن تغییر جای خطوط طیف است به طرف رنگ سرخ! یعنی اینکه اگر ستاره ای بسیار داغ باشد و به طوری که محاسبه می کنیم بگوییم که نور آن باید آبی درخشان باشد در عمل سرخ رنگ به نظر می‌رسد کجا برویم تا این مقدار قوای گرانشی و حرارت ی بالا را داشته باشیم، پاسخ مربوط به کوتوله های سفید است.دانشمندان به بررسی طیف کوتوله های سفید پرداختند و در حقیقت تغییر مکان پیش بینی شده را با چشم دیدند! اسم این را تغییر مکان آلبرت انیشتینی گذاشتند. آلبرت انیشتین می گفت میدان گرانشی شعاع های نور را منحرف می‌کند. چگونه ممکن بود این مطلب را امتحان کرد. اگر ستاره ای در آسمان آن سوی خورشید درست در امتداد سطح آن واقع باشد و در زمان کسوف خورشید قابل رؤیت باشد اگر وضع آنها را با زمانی که فرض کنیم خورشیدی در کار نباشد مقایسه کنیم خم شدن نور آنها مسلم است. درست مثل موقعی که انگشت دستتان را جلوی چشمتان در فاصله ۸ سانتیمتری قرار دهید و یکبار فقط با چشم چپ و بار دیگر فقط با چشم راست به آن نگاه کنید به نظر می رسد که انگشت دستتان در مقابل زمینه پشت آن تغییر جا می‌دهد ولی واقعاً انگشت شما که جابجا نشده است!


دانشمندان در موقع کسوف در جزیره پرنسیپ پرتغال واقع در آفریقای غربی دیدند که نور ستاره ها به جای آنکه به خط راست حرکت کنند در مجاورت خورشید و در اثر نیرو ی گرانشی آن خم می شوند و به صورت منحنی در می آیند. یعنی ما وضع ستاره ها را کمی بالاتر از محل واقعیش می‌بینیم.ماهیت تمام پیروزیهای نظریه نسبیت عام آلبرت انیشتین نجومی بود ولی دانشمندان حسرت می کشیدند که ای کاش راهی برای امتحان آن در آزمایشگاه داشتند.ـ نظریه آلبرت انیشتین به ماده به صورت بسته متراکمی از انرژی نگاه می کرد به همین خاطر می گفت که این دو به هم تبدیل پذیرند یعنی ماده به انرژی و انرژی به ماده تبدیل می شود. E = mc². دانشمندان به ناگاه جواب بسیاری از سؤالها را یافتند. پدیده رادیواکتیوی به راحتی توسط این معادله توجیه شد. کم کم دانشمندان متوجه شدند که هر ذره مادی یک پادماده مساوی خود دارد و در اینجا بود که ماده و انرژی غیر قابل تفکیک شدند.تا اینکه آلبرت انیشتین طی نامه ای به رئیس جمهور آمریکا نوشت که می توان ماده را به انرژی تبدیل کنیم و یک بمب اتمی درست کنیم و آمریکا دستور تأسیس سازمان عظیمی را داد تا به بمب اتمی دست پیدا کند. برای شکافت هسته اتم اورانیوم ۲۳۵ انتخاب شد. اورانیوم عنصری است که در پوسته زمین بسیار زیاد است. تقریباً ۲ گرم در هر تن سنگ! یعنی از طلا چهارصد مرتبه فراوانتر است اما خیلی پراکنده.در سال ۱۹۴۵ مقدار کافی برای ساخت بمب جمـع شـده بود و ایـن کار یعنی ساختن بمب در آزمایشگاهــی در « لوس آلاموس » به سرپرستی فیزیکدان آمریکایی «رابرت اوپنهایمر» صورت گرفت. آزمودن چنین وسیله ای در مقیاس کوچک ناممکن بود. بمب یا باید بالای اندازه بحرانی باشد یا اصلاً نباشد و در نتیجه اولین بمب برای آزمایش منفجر شد. در ساعت ۵/۵ صبح روز ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۵ برابر با ۲۵ تیرماه ۱۳۲۴ و نیرو ی انفجاری برابر ۲۰ هزار تنT.N.T آزاد کرده دو بمب دیگر هم تهیه شد. یکی بمب اورانیوم بنام پسرک با سه متر و ۶۰ سانتیمتر طول و به وزن ۵/۴ تن و دیگری مرد چاق که پلوتونیم هم داشت. اولی روی هیروشیما و دومی روی ناکازاکی در ژاپن انداخته شد. صبح روز ۱۶ اوت ۱۹۴۵ در ساعت ۱۰ و ده دقیقه صبح شهر هیروشیما با یک انفجار اتمی به خاک و خون کشیده شد. با بمباران هیروشیما جهان ناگهان به خود آمد، ۱۶۰۰۰۰ کشته. در یک روز وجدان خفته فیزیکدان ها بیدار شد! « اوپنهایمر» مسئول پروژه بمب و دیگران از شدت عذاب وجدان لب به اعتراض گشودند و به زندان افتادند. آلبرت انیشتین اعلام کرد که اگر روزی بخواهم دوباره به دنیا بیایم دوست دارم یک لوله‌کش بشوم نه یک دانشمند!


برخی نتایج حاصل از نسبیت

اینشتین با نظریه نسبیت خاص خود نشان داد که سه قانون فیزیک نیوتن تنها در شرایط خاصی آنهم بصورت تقریبی صحت دارند و هنگامی که سرعت اجسام زیاد شده و با سرعت نور قابل مقایسه شوند به هیچ وجه نمی توان قوانین نیوتن را در مورد اجسام حتی با تقریب بالا بکار برد. همچنین نظریه نسبیت عام او نشان داد که باز نظریه نیوتن راجع به قانون جاذبه عمومی دقیق نمی باشد و در میدان های جاذبه بسیار قوی فرمول نیوتن جای بحث دارد.
مطالعه حرکت عطارد (Mercury) به دور خورشید از دیر باز مورد علاقه ستاره شناسان و فیزیک دانان بوده است. مشکل اینجا بوجود آمد که مشاهده شد صفحه ای که عطارد در آن به دور خوشید می چرخد خود دارای حرکت می باشد.
اندازه گیری ها نشان داد که این حرکت در هر یکصد سال معادل ۴۳ ثانیه (در اینجا منظور از ثانیه واحد اندازه گیری کمان می باشد که معادل ۱/۳۶۰۰ درجه است) می باشد. با وجود آنکه این مقدار حرکت برای هر سال بسیار کم می باشد اما قانون جاذبه عمومی نیوتن از توجیه آن عاجز است.
نیوتن معتقد بود که نور در یک مسیر مستقیم حرکت می کند اما اینشتین نشان داد که اگر جسمی دارای یک میدان جاذبه بزرگ باشد و نور از کنار آن عبور کند دچار انحراف از مسیر مستقیم خود می شود.
دیگر مواردی که از قانون نسبیت عام می توان نتیجه گرفت آن که نور ستارگانی که دارای میدانهای مغناطیسی قوی میباشند در راه رسیدن به زمین تغییر طول موج می دهند. این اثر که به Red Shift مشهور است، باعث می شود طول موج نور این ستاره ها بزرگتر شود. این مسئله که باز با قوانین نیوتن قابل تحلیل نمی باشد توسط معادلات تئوری نسبیت عام بسادگی مدل می شود.

آیا زمین در یک چاله فضا-زمان واقع شده است؟


زمان و فضا –بر طبق نظریه نسبیت انیشتین –به یکدیگر بافته شده اند و ساختار تار و پودی چهاربعدی به نام فضا-زمان را به وجود آورده اند.جرم قابل توجه زمین ، این ساختار را به شکل یک گودی در می آورد.مانند شخص سنگینی که وسط یک تشک بادی نشسته باشد (هر چند که چنین خمیدگیهای فضا-زمان را اغلب در محیط اطراف اجرام بسیار پر جرم تر و فشرده تری مانند سیاهچاله‌ها، ستاره های نوترونی، و کوتوله های سفید سراغ داریم اما اگر با دقت کافی محیط اطراف اجرام بسیار کم جرم تری مانند زمین را نیز بررسی کنیم خمیدگی فضا-زمان ناشی از جرم زمین را می توانیم بیابیم).
بر طبق نظریه نسبیت عام انیشتین ، حرکت اجسام در ساختار تار و پودی فضا-زمان صورت می گیرد. یعنی جسم در حال حرکت تابع شکل فضا-زمانی است که در آن واقع شده است. بر اساس این نظریه، گرانش باعث تغییر شکل ساختار فضا-زمان می شود و در نتیجه حرکت جسم نیز بر اثر میدان گرانشی تغییر می کند. می توان گفت که به زبان انیشتین گرانش در اصل حرکت اجسام در مسیر خمیدگی ساختار فضا-زمان در اطراف جسم پرجرم است. یعنی وقتی زمین ر مداری به دور خورشید در گردش است از دید نسبیتی به دلیل انحنای فضا-زمان اطراف خورشید در این مسیر هدایت می شود.
اگر زمین ثابت بود، ضرورتی برای انجام این کاوش نبود، ولی از آنجا که زمین به دور خود حرکت دورانی دارد ، این خمیدگی نیز باید همراه با زمین بچرخد.زمین با پیچ و تاب دادن ساختار فضا-زمان به دور خود به آرامی آن را به صورت یک ساختار چرخشی چهار بعدی در می آورد.این همان چیزی است که ماهواره گرانش کاو یا GP-B برای آزمایش آن به فضا فرستاده شده است.
این آزمایش براساس فکر بسیار ساده ای انجام می شود: یک ژیروسکوپ (گردش نما) در حال چرخش در مداری در نزدیکی زمین قرار می دهند ، در حالی که محور چرخش آن به سمت یک ستاره بسیار دور -در نقش یک مرجع ثابت و بدون حرکت- نشانه رفته است. بدون وجود نیروهای خارجی، محور ژیروسکوپ باید تا ابد به سمت همان ستاره ثابت بماند.ولی چون فضا-زمان در نزدیکی زمین خمیده است، جهت محور ژیروسکوپ به مرور زمان تغییر می کند.با اندازه گیری بسیار دقیق تغییرات جهت محور ژیروسکوپ نسبت به ستاره، می توان میزان خمیدگی فضا-زمان را در نزدیکی زمین اندازه گرفت.


اما در عمل این آزمایش بسیار دشوار است :

چهار ژیروسکوپی که در GP-B کار گذاشته شده اند، کامل ترین کره هایی هستند که تا به حال به دست بشر ساخته شده اند.این کره ها که هر کدام به اندازه یک توپ پینگ پونگ اند (به قطر حدود ۴ سانتی متر)، از جنس سیلیکون و کوارتز هستند. هیچ گاه اختلاف آنها با یک کره کامل بیش از ۴۰ لایه اتمی نیست. اگر ژیروسکوپ ها کاملا کروی نبودند، محور چرخش آنها حتی بدون اثرات نسبیتی ‌، حرکت می کرد.
بر طبق محاسبات فضا-زمان انحنا پیدا کرده در نزدیکی زمین باعث می شود تا محور ژیروسکوپ در طول یک سال به اندازه ی ۰٫۰۴۱ ثانیه قوس جابه جا شود. یک ثانیه قوس ۳۶۰۰/۱ یک درجه است. برای اندازه گیری دقیق این زاویه، GP-B به دقت سنجش فوق العاده ۰٫۰۰۰۵ ثانیه قوس نیاز دارد.این عمل مانند آن است که بخواهیم قطر یک ورق کاغذ را از فاصله ی ۱۵۰ کیلومتری اندازه بگیریم.
محققان GP-B فناوری های کاملا جدیدی را برای این اندازه گیری اختراع کرده اند. آنان ماهواره گرانش کاو را کاملا «بدون لرز» ساخته اند تا در هنگام حرکت ماهواره در لایه های بالایی جو به ژیروسکوپ ها لرزشی وارد نشود. آنها دریافتند که چگونه از نفوذ میدان مغناطیسی زمین به داخل فضاپیما جلوگیری کنند و همچنین دستگاهی را برای اندازه گیری چرخش ژیروسکوپ ، بدون تماس با آن، اختراع کردند.
فرانسیس اوریت ، استاد فیزیک دانشگاه استنفورد و محقق اصلی پروژه GP-B می گوید: «در جریان انجام آزمایش هیچ حادثه غافلگیر کننده ای اتفاق نیفتاده است.» اکنون که مرحله جمع آوری اطلاعات پایان یافته است ، او می گوید : «دانشمندان GP-B با اشتیاق و علاقه بیشتری به کار خود ادامه می دهند و کار سخت پیش روی خود را نادیده نمی گیرند.»
در مرحله بعدی آنها باید اطلاعات گرفته شده را به طور دقیق و کامل بررسی کنند.اوریت توضیح می دهد که دانشمندان GP-B این کار را در سه مرحله انجام می دهند: در مرحله اول آنان اطلاعات را به صورت روز به روز بررسی می کنند تا بی نظمی های موجود در آنها را بیابند. سپس اطلاعات را به صورت ماه به ماه در می آورند و در نهایت آنها را به صورت یک مجموعه کامل به دست آمده در طول یک سال، تحلیل می کنند. بدین ترتیب دانشمندان ایرادات موجود در اطلاعات را ، که از طریق یک روش تجزیه و تحلیل ساده نمی توان پیدا کرد، می یابند.

نهایتا دانشمندان از سراسر دنیا نتایج را به دقت بررسی می کنند.اوریت می گوید: «بدین طریق به سخت ترین منتقدان، اجازه شرکت در این پروژه داده می شود.» اگر GP-B بتواند به طور دقیق چاله فضا-زمانی را که انتظار می رود مشخص کند، بدین معنی است که بر اساس باور عمومی فیزیکدانان نظریه انیشتین حقیقت داشته است ولی اگر این گونه نشود، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ شاید ایرادی در نظریه نسبیت عام انیشتین یافته شود. اختلاف کوچکی که ظهور انقلابی بزرگ را در فیزیک عصر جدید اعلام خواهد کرد.

برگرفته از: سایت «دنیایی از همه چیز»

و بخش فیزیک سایت دانشگاه فلوریدا

برچسب ها

به اشتراک بگذارید !

۴۶ دیدگاه

  1. حسین

    چرا مسیر حرکت عطارد تغییر می کند ولی مثلا زمین نه؟

    و اینکه وقتی خورشید می سوزد آیا جرم آن کم میشود؟ یا خیر؟

    ممنون مقاله خیلی خوبی بود

  2. آرمین

    مرسی . خیلی خوب بود .

  3. احسان

    عالی بو ممنون

  4. حسین

    سلام من فکر میکنم مفهوم زمان راهنوز درک نکرده اند زمان شیئیت ندارد تا تحت تاثیر جاذبه قرار گیرد جاذبه حاصل و اثر ماده است واز خواص ماده لذا مثلا بر قوانین ریاضی تاثیری ندارد چرا که انها ماده نیستند نه اینکه پس فراتر ازماده اند بلکه اصلا شی نیستند مفاهیم اند زمان رابطه ثابت است با متحرک یک رابطه ویک مفهوم از توالی حرکات یا حالت مختلف که برسر شی ثابت درمیایند چونکه شی ثابت نمیتواند موضوع برای مثلا ۵ حرکت باشد لذا پشت سرهم بر اووارد میشوند از این توالی حرکات یا حالات متفاوت یک چیزی در میاید به نام زمان یعنی قبلی وبعدی ولی درحقیقت چیزی جز شی ثابت وحالات وحرکات درخارج وجود نداردنا اینکه این اتفاقات یک چیز ممتد غیراز خودش خلق یکند به نام زمان .تاتحت تاثیر خواص ماده مثل جاذبه قرار گیرد. واگر بگویید فرض عالم ثابت وبدون حرکت باز زمان داراست جوابش ایناست که اون تصور شما ازاون عالم است که این فعل تصور متوالی است وزمان دار وازآنجایی که جاذبه از خواص ماده است بر ماده تاثیر میگذارد نه مفاهیم مفهوم فضا هم چنین است اگر منظور ازفضا ماده تاریک است که تحت تاثیر گرانش است که اوفضا نیست بلکه او فضا راپرکرده بالاخره شما ابتدا باید فضا بین مواد رافرض بکنید تاشی فضا دار مثل ماده تاریک دران جای بگیرد نه به این معنی که فضا اصیل است بلکه در عین حال وابستگی زمان ومکان به ماده ولی بالاخره ماده مکاندارد چه ماده تاریک باشد چه اجرام لذا جاذبه که ازاثار وخواص ماده است ماده راتحت تاثیرقرارمیدهدواگر بخواهد جاذبه ابعاد چهارگانه زیر ورو شمال وجنوب شرق وغرب وفضا زمان راتحت تاثیر قراردهد یعنی اینکه جرم فضا متحرک وجمع شود به داخل واین خود اثبا تم یکند که فضای واقعی که فضای ماده تاریک است نباید تغییر کند چرا که درصورت بقائ ابعاد فضا این مفهوم خمیدگی رقم میخورد وتصور میشود یعنی این نظریه ابتدا اثبات میکند فضای مطلق غیر قابل تاثیر از جاذبه را بعد میخواهد باتوجه به ثبات فضااثبات کند حرکت به درون را پس انچه جمع میشود ماده فضادار است نه زمان نه مکان وفضا واینازمایش اثر چرخش واثر گرانش برنور است تاابعاد مکان وفضا ثبات نداشته باشندحرکت در مکان که همان جمع شدگی ماده تاریک است معنا ندارد لذا اینجا اشتباه ظرف ومظروف شده

  5. سعیذ

    lمطاتب بسیار جالب است اما سوالی داشتم و ان این بود که باریسیدن به سرعت بیش ازنور به گذشته سفر کرد؟لطفا در رابطه با رابطه نسبیت انیشتن با اسلام مطلبی بنویسید؟

  6. کیمیا

    زمان یعنی چی؟

    چرا ما که بی سوادیم میفهمیم شما چی میگید ولی دانشمندا نمیفهمن.

    احتمالا چون چیزاییرو اونا یا هزار بد بختی ثابت کردن ولمس کردن که ماها عمرا اسمشونم شنیده باشیم.

  7. حامد

    آیا با آمدن نظریه نوترینو نظریه نسبی انیشتین پاورجا خواهد ماند؟

  8. هیوا

    دوست عزیز خیلی عالی بود خسته نباشی
    به نظر می‌رسد رکورد سرعت نور همچنان دست نخورده باقی مانده است
    برگزاری یک تور مسافرتی استثنایی موسوم به OPERA بین فرانسه و ایتالیا و مسافران غیر عادی‌اش در صدر اخبار جهان قرار گرفت و به‌عنوان رویدادی خارق‌العاده و غیرعادی به کانون توجه عام و خاص بدل شد.

    خبرها حکایت از آن داشتند که مسافران ویژه تور اپرا با سرعت سیری سریع‌تر از سرعت نور مسیر حرکت را طی کرده بودند. در واقع آنچه رسما در ابر آزمایشگاه سرن و در جریان آزمایش اپرا روی داد از این قرار بود که ذرات نوترینوی تولید شده در آزمایشگاه سرن حدود ۶۰ نانو ثانیه زودتر از سرعتی که نور اجازه می‌دهد، در آزمایشگاه Gran Sasso در ایتالیا دریافت شده بودند.

    پنجشنبه ۰۵ آبان ۱۳۹۰ – ساعت ۰۰:۱۳شماره خبر: ۱۰۰۸۵۷۷۷۰۷۵۶جام جم آن لاین

  9. پويا

    ممنون. ولی ایا شیئی برای سفر در زمان ساخته شده.ایا تنها چیزی کی با سرعت نور حرکت میکنه الکترونه

  10. nima

    عالیییییییییییییییی. دست مریضات خیلی علی بود فکرش هم نمیکردم ۱مقاله به این کاملی پیدا کنم

  11. babak

    دمتون گرم واقعا عالی بود.

  12. AMIS

    واقعا ممنون خیلی به دردم خورد . خدا خیرتون بده

  13. محمد

    خیلی عالی و خوب و مفهومی بود و به من خیلی کمک کرد که برای کنفرانس در مدرسه تیز هوشان اهواز(گلستان)این مقاله رو انتخاب کنم.

  14. شبدر

    شاید هیچ گاه نتوانیم ماشین زمان را بسازیم،

  15. واقعا خوب بود چیزی واسه گفتن ندارم همشو خوندم

  16. سجاد

    پذیرش نسبی بودن زمان رد کردن یک مطلق دیگر و گامی بسوی عبودیت است.

  17. محمد

    هرنظریه ای که برای شناخت کائنات توسط دانشمندان ارائه گرددنهایتا باید به یک دست غیبی که قوام آسمانها و زمین به آن وابسته است ایمان داشت.ممکن است برخی بگویند بحث علمی است ولی بلا تردید جهان خالقی دارد که آن راخلق کرده وپیوسته وآن به آن جهان را مدیریت می کند.

  18. خیلی خوب بود ممنون

  19. فایزه

    ASHEGHETOOOOOOOOOOOOOOOOOONAM

  20. selena gomez

    واااااااااااااا!شما سقالت نمیکشین؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!ا اینا چین؟مثه من یه کم مطالعه کنین!!!!!!!!!مثلن مهندسه هااااااا

  21. sorosh

    ali bod

  22. kesler

    به نظر ایده ی کاملی بود ولی راجب بهم پیوسته بودن ماده و انرژی سوالی برام پیش اومده:مثلا یک میز را در نظر بگیرید که الکترون های ان در حال گردش به دور هسته ی خود ناگهان از حرکت بایستند(نه اینکه الکترون ویا هسته ی ان نابود بشوند فقط سرجای خود ساکن شوند یا انرژی خود را از دست بدهند که منجر به توقف انها شود )ایا ما بازهم میز را مشاهده خواهیم کرد؟یا ما میز را به صرف داشتن انرژی درون اتم های خود میبینیم؟

  23. وحید

    جالب بود و البته کاملتر و قابل فهم تر از خیلی از مقاله ها در این زمینه!!! فقط چیزی که شاید بحث رو کاملتر میکرد تعریف فضا از دید نسبیتی بود چون به قول اون دوستمون که توزیحات فراوان وپیچیده ای داده بودن روشن شدن موضوع نیاز به توضیح بهتر فضا و انحنای اون داره.ممنون!!!

  24. علیشتین

    باسلام . خدمت دوستان . . ب نظر من واسه بهتر شدن درک از قضیه نسبیت بهترین گزینه ممکن خوندن بیانیه انیشتین یا گزیده ی رساله ی انیشتینه ک در اونجا دست رد زده ب سینه ی خیالباف ها . و نسبیتو صرفا ب درک خودمون از زمان اختصاص میده . فقط درکیات . پس سفر ب گذشته یه چیزه خرافیه . حالا این جی میل من واسه بهتر دونستن نسبیت اگه درک بهتری دارین خوشحال میشم منو متوجه کنید
    Ali.2103.entezar@gmail.com

  25. خالد

    باسلام.الب اینجانب معتقدم جهان هستی به مانند یک بازل است ودانشمندان حل کننده ان ومتاسفانه در اکثر مواقع این بازل اشتباه حل شده واین منجر به این امر شده که فیزیک کمتر با واقعیات طبیعی انطباق داشته و بیشتر بافرمولها انطباق دارد واین فرمول ها ساخته ذهن است و هماهنگی بین واقعیات طبیعی و فرمولها است که شناخت صحیح را بوجود می اورد.

  26. خالد

    باسلام. اینجانب نظریاتی در مورد رد قانون جاذبه نیوتون وفضا -زمان انیشتین واثبات حرکت سوم برای کره زمین وکشف راز مثلث برمودا ونظریاتی دیگر در باب علوم مختلفه دارم که با دانستن این نظریات است که بی به شاهکار خلقت خواهیم برد

  27. farnosh

    عالی بود مرسی از زحماتتون ….. اما نوع نگارش کمی خسته کننده بود ….

  28. رام رام

    خوب بود.تصور کنید هزار سال دیگه فیزیک چه ها که نمی کنه.حیف نیستیم.البته شاید ما رو دوباره زنده کرد.

  29. محمد معین جبارپور

    خیلی جذاب و در عین حال جالب بود و نشان دهنده عظمت خداوند متعال هست.
    با قرار دادن تصاویر مناسب،فهم مطالب رو خیلی ساده تر کردین.
    با تشکر

  30. علی

    keslerاستاد جواب سوا ل شما میشه::

    الکترون ها به دور محور خودشان هم می چرخند، که آن را « اِسپین » می گویند. اگر اینچنین نمی بود، تمام الکترون ها فقط در یک مدار ترکیب می شدند، هیچ تبادل الکترونی صورت نمی گرفت و لذا ماده هم هیچگاه شکل نمی گرفت.

  31. شايان

    دوستان مسئله ای که باید بدونیم اینه که نه فرضیات نیوتن غلطه و نه انیشتین.چون قوانین نیوتن مختص جرم های بزرگ در سرعت های پایینه ولی فرضیات انیشتین برای اجرام کوچک با سرعت های بالا هستش.در ضمن هیچ ذره ای نیستش که سرعتش بیشتر از نور باشه.این آز مایشیم که انجام دادن گفتن ذره ای هست که سرعتش بیش تر از سرعت نوره,غلط بوده و خودشونم عذر خواهی کردن.

  32. رضا محمدی

    خیلی ممنون از مطالب خوبتون

  33. علی

    حرکت تابع زمان نیست بلکه زمان تابع حرکت است و حرکت تابع ماده و ماده تابع وجود.

  34. با سلام
    سایتتون خیلی جالب و علمی خیلی ممنون .
    امیدوارم موفق باشین

  35. سلام خسته نباشید
    بنده مدت زیادیست در این باره فکر و تحقیق میکنم…
    و هنوز با این مورد کمی مشکل دارم…
    سوال اینجاست…ساعت بیولوژیکی و ساعت اتمی…آیا کند شدن ارتعاش اتم ها میتواند روی تقسیم سلولی موثر باشد؟
    به عبارتی مورد دو قلو ها درست نیست(هر چند که داخل مستند ها هم وجود داره)…پس از سفر آنها هم سن خواهند بود اما اگر از هر کدام بپرسی چند ساعت زندگی کرده ای نظرشان متفاوت است اما سن بیولوژیکی آنها برابر خواهد بود…
    منتظر پاسخ شما هستم…
    iran-net.blogfa.com

  36. دانلود کتاب سفر در زمان و warp driveها

    دانلود کتاب سفر در زمان و warp driveها؛ راهنمای عملی میانبرهای زمان و مکان
    http://booktolearn.com/?p=2103

  37. الی جووووووون

    به نظر من ، البته نظر دوستم تینا هم همینه، اینا همش الکیه. بازم عاشقتونم. بوج بوج جیگملای من

  38. majiid_kazemi

    اصلا چیزی به نام زمان وجود نداره . و این چیزی که بعنوان زمان حس میکنیم تخیلی از تغییر حالت های بافت ریسمانی در الکترون هاست.

  39. majiid_kazemi

    درک واقعیت زمان سخت است چون ذاتا وجود ندارد و باور عدم وجود زمان در تفکر انسانی ما مشکل است. جهان های موازی بسیاری وجود دارد . که جهان هستی ما یکی از ان هاست . بیگ بنگ در حدود ۱۴ ملیون سال پیش فقط ضربان تپنده قلب جهان هستی ماست. که ملیارد ملیارد بار تکرارشدنی است و بی پایان . وقتی زمان وجود ندارد ابتدا و انتها معنا ندارد.ما فقط طوری افریده شده ایم که فکر میکنیم زمان هست.فقط تخیل تغییر شکل ما از ستاره بودن به شکل انسان زمان را ذهنیت داده است.جهان هستی ما و دیکر حهان های موازی {وجهان های غیر قابل باور حتی در تخیله} ما بی ابتدا و انتهاست ودر هر چیز بی ابتدا و انتها شروع و پایانی نسیت و عملا وجود زمان منتفی است. درکش کمی سخته ولی احتمالا واقعی است .

  40. majiid_kazemi

    با توجه به نظریه نسبیت انشتین که حرکت میتواند ماهیت زمان را تغییر دهد و ان را کوتاه و بلندکند پس با تصور ایجاد سرعت بسیار بالاتر از نور میتوان زمان را از بین برد و وقتی از بین رفت عملا وجود ندارد و نداشته پس زمان یک درک احساسی از تغییرات ریسمان ها تشکیل دهنده الکترون هاست که سازنده اتم ها و مولوکول ها و موجودات و جهان هستی و کل خلقت و ……. است. بزرگی مهندس و خرد تمامی این جهان های هستی را باید افرین گفت که چقدر خدای بزرگی داریم و ما چه کوچکیم با ادعا های بزرگ. که البته ابزار ارایه این تفکرات نیز از خود اوست.

  41. محمد #

    واقعا عالی بود . دست آلبرت درد نکنه که این قوانین رو کشف کرد ولی در زمان خودش بدون هیچ مستند و اطلاع نسبتا کم نسبت به حال قوانین مهمی رو پایه گذاری کرد و واقعا مرد بزرگی بود

  42. مجيد

    درک واقعیت زمان سخت است چون ذاتا وجود ندارد و باور عدم وجود زمان در تفکر انسانی ما مشکل است. جهان های موازی بسیاری وجود دارد . که جهان هستی ما یکی از ان هاست . بیگ بنگ در حدود ۱۴ ملیون سال پیش فقط ضربان تپنده قلب جهان هستی ماست. که ملیارد ملیارد بار تکرارشدنی است و بی پایان . وقتی زمان وجود ندارد ابتدا و انتها معنا ندارد.ما فقط طوری افریده شده ایم که فکر میکنیم زمان هست.فقط تخیل تغییر شکل ما از ستاره بودن به شکل انسان زمان را ذهنیت داده است.جهان هستی ما و دیکر حهان های موازی {وجهان های غیر قابل باور حتی در تخیله} ما بی ابتدا و انتهاست ودر هر چیز بی ابتدا و انتها شروع و پایانی نسیت و عملا وجود زمان منتفی است. درکش کمی سخته ولی احتمالا واقعی است .با توجه به نظریه نسبیت انشتین که حرکت میتواند ماهیت زمان را تغییر دهد و ان را کوتاه و بلندکند پس با تصور ایجاد سرعت بسیار بالاتر از نور میتوان زمان را از بین برد و وقتی از بین رفت عملا وجود ندارد و نداشته پس زمان یک درک احساسی از تغییرات ریسمان ها تشکیل دهنده الکترون هاست که سازنده اتم ها و مولوکول ها و موجودات و جهان هستی و کل خلقت و ……. است. بزرگی مهندس و خرد تمامی این جهان های هستی را باید افرین گفت که چقدر خدای بزرگی داریم و ما چه کوچکیم با ادعا های بزرگ. که البته ابزار ارایه این تفکرات نیز از خود اوست.

  43. من به این نظریه ی انیشتین واقعا علاقه مندم و سایت شما بسیار کمکم کرد
    مرسی

  44. مرسی از مطالبتون*******************

  45. واقعا استفاده کردم***

  46. alireza

    عالییییییی بود خیلی خیلی ممنوون

دیدگاه شما چیست !؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


پنج × هشت =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


اشتراک در خبرنامه

ایمیل خود را ثبت کنید تا از تازه ترین مطالب شگفتیها باخبر شوید. سپس در ایمیلی که از طرف گوگل برایتان ارسال میشود بر روی لینک فعالسازی کلیک کنید تا فعال شود. لطفا ایمیل خود را بدون www در اول آن و کاملا با حروف کوچک وارد کنید.

به شگفتیها امتیاز دهید